dinsdag 18 november 2014

Voor wie is de stad?

Boompjes

Op verschillende plekken zie je de laatste tijd weer discussies ontstaan of nieuwbouw voor de middenklasse niet zorgt voor een verdringing van lagere inkomens. De term gentrification - een geliefd onderwerp in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw – staat daarmee weer op de agenda. Welke lessen uit het verleden zijn te trekken voor de huidige discussie in onder andere Rotterdam?

Booming Rotterdam
De New York Times en de reisgids Rough Guide hadden Rotterdam al benoemd tot een topbestemming, maar vorige week riep de Britse denktank Academy of Urbanism de havenstad ook nog eens uit tot stad van het jaar: ''De stad heeft een jonge, open, tolerante gemeenschap die vernieuwende architectuur en stedelijk ontwerp en nieuwe bedrijfsmodellen omarmt. De strategie is om families en bedrijven naar het centrum te trekken met huizen, uitstekend openbaar vervoer en een levendige publieke ruimte''.
Deze nieuwe aandacht heeft voor een deel te maken met de onlangs opgeleverde Markthal. Een in mijn ogen schitterend gebouw dat past in het rijtje van nieuwe Rotterdamse iconen zoals het station en de nieuwbouw op de Kop van Zuid. Maar naast trots is er ook kritiek. Op het gebouw (“plofkip architectuur”), maar vooral op de gekozen doelgroep. Passen deze ontwikkelingen wel in “een arbeidsstad als Rotterdam”? Zo zouden de 'marktkramen' zich met hun producten te veel op het midden- en dure segment richten. Ook de woningen - die de markthal omringen - zijn aan de prijs. En dus is er weer een discussie ontstaan over nut en noodzaak van dit soort gebouwen. In NRC.next schreven twee Rotterdammers (Özdil & Van Veelen, 2014) een meer dan kritisch stuk. In hun ogen is de Markthal “een historische clusterfuck van gentrificatie, segregatie, en neoliberalisme; van nep-authenticiteit, braaf gepapegaaid door eerbiedige journalistiek". Anderen (Boddaert, 2014) wijzen, met enige kritische ondertoon, juist op de aantrekkingskracht: "Dit is een ‘foodwalhalla’ voor chique en hippe Rotterdammers met geld of de hordes toeristen die hier vast op af zullen komen." Hoogste tijd om deze door felle meningen overheerste discussie van wat feiten te voorzien aan de hand van wetenschappelijke literatuur en statistieken.