maandag 5 november 2012

Bubbling under: Amerikaanse presidenten en stedelijk beleid

De relatie tussen Amerikaanse steden en de nationale overheid is er een van vallen en opstaan. Afhankelijk van de tijdgeest en het soort president bemoeit het Witte Huis zich in meer of mindere mate met de stad en/of haar bewoners. Met de komst van president Obama was er voor het eerst sinds de jaren zeventig weer een president die het thema echt durfde op te pakken. Wat heeft hij in gang gezet en hoe ging het zijn voorgangers af? Een terugblik.

Wie de geschiedenis induikt van de Verenigde Staten moet altijd eerst even zijn Europese bril afzetten. Niet alleen vanwege de enorme verschillen in schaalgrootte, maar vooral vanwege de  andere visie op politiek, economie, zeggenschap, godsdienst, belastingen, maatschappelijke vraagstukken, moreelethische zaken en zo verder. Samengevat staat ‘in the land of the free’ het ondernemerschap hoog in het vaandel, hebben marktpartijen invloed op bijna alles en draait de democratie aan de hand van een gefragmenteerd en pluriform beslissingsysteem. Vooral dit laatste is voor dit verhaal relevant. Staten, steden en dorpen kennen een grote zelfstandigheid, gepaard gaande met een groot aantal beslissingsbevoegdheden. Dit heeft een enorme ‘besluitvormingsdrukte’ tot gevolg. De invloed van de nationale overheid binnen de landgrenzen is dan ook een stuk minder dan daarbuiten. Voor veel Amerikanen heeft de landelijke politiek alleen iets van doen met de nationale belastingen, defensie en buitenlandse relaties. Al het andere is een zorg en taak van lagere overheden. Dat geldt niet alleen voor de Republikeinen. Ook de Democraten pleiten voor veel minder herverdeling en overheidsinmenging dan rechtse partijen in Europa. Met die bril moet ook naar het nationale beleid ten aanzien van steden worden gekeken. Enorme overheidsingrepen zoals in Nederland en Frankrijk zullen hier niet voorkomen. Toch zijn er verschillende presidenten geweest die wel hebben geprobeerd om - binnen de Amerikaanse idealen - hun stempel te drukken op de fysieke ('places') of sociale ontwikkeling ('people') van steden. Een historisch overzicht.